Afvallen in de menopauze

Waarom je lichaam ineens andere regels hanteert

Oké, even dit. Je eet hetzelfde als vorig jaar. Je beweegt hetzelfde, misschien zelfs meer. En toch staat de weegschaal stil. Of erger, hij kruipt omhoog. Je slaapt slechter, je krijgt op de meest ongelegen momenten een opvlieger (tijdens een vergadering, top timing), en je buik lijkt de laatste tijd een eigen postcode te hebben. Herkenbaar? Dan zit je waarschijnlijk in de perimenopauze of de menopauze. En nee, je verbeeldt het je niet. Je bent ook niet lui, niet zwak, en je doet niks fout. Er is gewoon iets veranderd in je lijf, en de trucjes die vroeger werkten, doen dat nu niet meer op dezelfde manier. Soms zelfs helemaal niet.

Ik ben zelf trouwens geen vrouw

Even voor de volledigheid, ik zeg het maar even: ik ben geen vrouw. Heb het net nog even dubbelgecheckt in de spiegel, klopt nog steeds, baard en al. Ik ga dus nooit precies weten hoe dit van binnenuit voelt, dat is gewoon een feit. Maar des te meer respect en begrip heb ik ervoor. En eerlijk, dit is misschien ook mijn grootste voordeel hierin als coach: Ik heb geen eigen ervaring die ik onbewust op jou projecteer, geen "bij mij ging dat toch anders" dat in de weg gaat zitten. Ik luister gewoon naar wat vrouwen me al jaren vertellen, zonder ruis, en bouw daar mijn aanpak op.

Waarom kom je aan in de overgang?

Laat ik het gewoon zeggen zoals het is, want daar heb je meer aan dan aan voorzichtig gedoe eromheen. Je oestrogeen daalt, en dat is niet zomaar iets. Oestrogeen bepaalt mede hoe en waar je lichaam vet opslaat. Waar het vroeger misschien richting je heupen ging, verhuist het nu naar je buik. Dat is geen motivatieprobleem, dat is gewoon herverdeling van boven af geregeld door je hormonen, zonder dat jij daar iets over te zeggen hebt gehad.

Daarbovenop wordt je lichaam gevoeliger voor insuline, waardoor koolhydraten anders binnenkomen dan tien jaar geleden. Je verliest ook sneller spiermassa, en spieren zijn nou net het weefsel dat je metabolisme aan de praat houdt. Minder spier, lager rustverbruik, en met dezelfde inname kom je dus makkelijker aan dan vroeger. Gooi er nog een portie slechte nachten bovenop, want die jagen je cortisol omhoog, en cortisol is een trouwe vriend van buikvet en trek in dingen die niet in je meal prep zitten.

Kortom: het is niet één ding dat misgaat. Het is een hele stapel veranderingen die tegelijk binnenkomt, en meestal heeft nooit iemand je dit gewoon eerlijk uitgelegd.

Is afvallen in de menopauze nog mogelijk?

Dus eerlijk, het is niet gek dat je soms het gevoel hebt dat je in een lijf woont dat een beetje muitend is geworden. Maar hier komt het stuk waar ik echt in geloof: dit is op te lossen. Niet met een sapkuur, niet met "eet gewoon minder", en al helemaal niet met iemand op Instagram die roept dat je ladingen van een specifiek exotisch fruit moet eten.

Het vraagt gewoon een andere aanpak dan die van een vrouw van vijfentwintig die nog volop in haar vruchtbare jaren zit, en dat is niks om je voor te schamen.

• Meer eiwitten, want die houden je spieren overeind en je maag langer tevreden.
• Krachttraining, en dan niet twee keer per maand met roze dumbbelltjes van een kilo, maar serieus en met regelmaat, om die spierafbraak een halt toe te roepen.
• Aandacht voor slaap en stress, niet als bijzaak achteraf maar als een van de hoofdrolspelers.
• Geduld, want ja, resultaten komen soms iets trager dan vroeger, maar ze komen echt wel als je de juiste knoppen indrukt.

Hoe een coachingstraject hier het verschil maakt

En precies daar helpt goede begeleiding enorm. Niet omdat je het niet zelf zou kunnen uitzoeken, met Google en een hoop tijd kom je een eind, maar omdat de meeste vrouwen in deze levensfase geen zin hebben om er drie jaar zelfstudie tegenaan te gooien terwijl hun lijf ondertussen gewoon doorverandert. Een plan dat rekening houdt met jouw hormonen, jouw slaap, jouw stressniveau en jouw eetpatroon, in plaats van een standaardschema dat is bedacht voor iemand die dertig jaar jonger is, scheelt je maanden aan trial-and-error en frustratie.

Over mijn programma's

Het grootste deel van mijn klanten is een vrouw tussen de 35 en 55, en een flink deel daarvan zit middenin deze overgang. Ik zie ze aan de lopende band kilo's verliezen, en misschien nog wel belangrijker, hardnekkige overtuigingen loslaten die ze soms al jaren met zich meesleepten. Het voelt bijna als een club. Vrouwen die elkaar niet eens kennen, maar allemaal hetzelfde "wacht, het lukt gewoon" gevoel krijgen zodra ze doorhebben dat hun lichaam niet tegen ze samenspant, het vraagt gewoon om een andere insteek. Als ik vraag of ze het zwaar vinden, hoor ik bijna altijd hetzelfde antwoord: "nee, eigenlijk niet." Niet omdat het geen moeite kost, maar omdat het eindelijk aansluit bij wat hun lijf nodig heeft in plaats van ertegenin te werken.

Dus als je het gevoel hebt dat je nog volgens de oude spelregels speelt terwijl iemand undercover het speelveld heeft omgegooid, dan heb je gewoon gelijk. Precies dat is er gebeurd. De oplossing zit 'm niet in harder proberen met de verkeerde aanpak, maar in overstappen op wat wél past bij waar je lijf nu staat.

Jack Staak – Plantpower Evolution

Certified Personal Trainer en Master Trainer, hormoonspecialist, gecertificeerd afslankcoach en krachtcoach.